Göz Kuruluğu Neden Olur? Belirtiler ve Nedenler

Göz kuruluğu, gözün yeterli gözyaşı üretememesi ya da ürettiği gözyaşının işini görmemesidir.³ Adı yanıltıcı: şikayet çoğu zaman “gözüm kuru” diye değil, “batıyor”, “kum kaçmış gibi”, hatta “sürekli sulanıyor” diye anlatılır.

Gözyaşı sandığınız gibi sadece su değil

Gözyaşı filmi üç katmandan oluşur ve en dıştaki yağ katmanı bu işin kilit parçasıdır. Yağ katmanı gözyaşı yüzeyini düzleştirir ve gözyaşının çok çabuk uçup gitmesini engeller; bu katman göz kapaklarındaki meibom bezlerinden gelir.²

Buradan iki farklı kuruluk çıkar:

• Yeterince gözyaşı üretilmiyor. Yaşla ve hormonal değişimle birlikte, özellikle menopoz sonrası kadınlarda sıklaşır.²
• Gözyaşı üretiliyor ama çok hızlı buharlaşıyor. Kapaktaki yağ bezleri düzgün çalışmadığında ya da tıkandığında olur.²

İkisinin şikayeti birbirine benzer, ama tedavisi aynı değildir. Muayenenin ilk işi hangisi olduğunu ayırmaktır.

Belirtiler: hangisi size tanıdık geliyor?

En sık dile getirilenler kaşıntı, batma, gözde kum varmış hissi, kızarıklık, bulanıklık ve ışığa karşı hassasiyettir.¹ Bunların yanında:

• Okurken ya da ekrana bakarken görmenin bulanması, göz kırpınca kısa süre düzelmesi²
• Gözde ya da çevresinde iplik gibi çapak²
• Kontakt lens takmanın acı vermeye başlaması²
• Gözün normalden fazla sulanması¹

En çok şaşırtan belirti: sulanma

“Gözüm su gibi akıyor, kuruluk nereden çıktı?” Bu, muayenede en sık duyulan itirazlardan biri.

Açıklaması basit: kuruluktan tahriş olan göz, refleks olarak fazladan gözyaşı üretir.² Ama bu refleks gözyaşı yüzeyde tutunup gözü ıslak tutan cinsten değildir; akar gider, göz yine kurur, göz yine sulanır. Bu yüzden sulanma kuruluğun tersi değil, sık görülen bir belirtisidir.

Neden bende oldu?

Tek bir neden aramayın; genellikle birkaç etken üst üste biner.

Yaş ve cinsiyet. Risk 50 yaşın üzerinde artar, kadınlarda daha sıktır.¹³

Ekran. Ekrana bakarken göz kırpma sayısı düşer, gözyaşı filmi yenilenmez.² Şikayetin akşama doğru artmasının başlıca sebebi budur.

Kontakt lens. Uzun süreli kullanım kuruluğu hem tetikler hem de kuruluk yüzünden lens takmak zorlaşır.²

Ortam. Klima, kalorifer, rüzgârlı, kuru ve tozlu ortamlar gözyaşının buharlaşmasını hızlandırır.¹

Sigara ve alkol. İkisi de NHS’in kaçınılması gerekenler listesinde.¹

İlaçlar. Antihistaminikler, tansiyon ilaçları, beta blokerler, antidepresanlar, uyku ilaçları ve mide yanması ilaçları gözyaşını azaltabilir.¹²

Önceki göz ameliyatları. LASIK gibi lazer görme cerrahilerinden sonra kuruluk görülebilir.²

Beslenme ve sistemik hastalıklar. A vitamini ya da omega-3 eksikliği risk faktörleri arasında sayılır.³ Sjögren sendromu, romatoid artrit ve lupus gibi hastalıklarda kuruluk tablonun bir parçasıdır.¹² Göz kapağı iltihabı (blefarit) da nedenler arasındadır.¹

“Sabah iyiyim, akşam gözüm yanıyor”

Bu sıralama tesadüf değil. Uykuda göz kapalıdır, buharlaşma durur. Gün içinde ekran, klima ve az göz kırpma birikir; şikayet öğleden sonra tepe yapar. Sabah kötü akşam iyi olan bir tablo daha çok göz kapağı ve kirpik dibi sorunlarını düşündürür — bunu muayenede söylemeniz hekimin işini kolaylaştırır.

Ne zaman hekime gitmeli?

NHS’in ölçütü net: evde denediğiniz yöntemlerden birkaç hafta sonra da kuruluk sürüyorsa ya da göz kapağınızın şekli değiştiyse muayene olun.¹

Bunların dışında beklemeyi gerektirmeyen durumlar var:

• Şiddetli göz ağrısı
• Ani görme azalması
• Yoğun kızarıklıkla birlikte ışığa dayanılmaz hassasiyet
• Gözünüze bir şey kaçtığını düşündüğünüz, geçmeyen keskin batma

Bunlar kuruluğun tipik seyri değildir ve başka bir nedeni olabilir.

Sonrasında ne var?

Kuruluğun nedeni anlaşıldıktan sonra tedavi genellikle suni gözyaşı, göz kapağı bakımı ve gerekiyorsa reçeteli damlalarla ilerler. Damla seçimi ve etken maddelerin ne işe yaradığı için göz kuruluğu damlaları rehberine, evde yapabileceğiniz değişiklikler ve internette dolaşan yöntemlerin hangisinin işe yaradığı için göz kuruluğuna ne iyi gelir sayfasına bakabilirsiniz.